مقدّمه : بسم اللّه الرحمن الرحيم « 1 » الحمد للّه الذي جعل العلماء ورثة الانبياء ، و فضّل مدادهم على دماء الشهداء ، و الصلاة على سيد المرسلين محمّد و آله سادات الأولياء ، ربّ زدني علما و ألحقني بالصالحين و لا تذرني فردا و أنت خير الوارثين « 2 » . فبعد چنين گويد بندهء جانى احمد بن محمّد على بن محمّد باقر الاصفهانى المشهور بالبهبهانى - غفر اللّه ذنوبهم بمحمّد صلّى اللّه عليه و آله ، و عليّ عليه السلام - كه : بر خواطر خورشيد مظاهر اصحاب عقل و بينش ، و ارباب معرفت و دانش ، پوشيده و محتجب نخواهد بود كه ، بنى نوع انسان را مهين ثمره ، و گزين سرمايه ، در كارخانهء آفرينش ، تحصيل عبرت و پند است ، و از اين است كه گروهى از دانشمندان و طايفه‌اى از خردمندان و جمعى از قدر وقت شناسان به تدوين كتب تواريخ و سير « 3 » و تحرير « 4 » احوال هر اقليم

--> ( 1 ) در « ب » قبل از بسمله چنين آمده است : « هو اللّه تعالى شانه العزيز ، و به استعانتي و عليه توكّلي » . ( 2 ) سپاس مر خدائى را كه دانشمندان را وارثان انبياء قرار داد ، و خامهء آنان را بر خون شهدا برترى داد ، و درود بر آقاى پيامبران محمّد و آل او كه آقاى اوليائند . پروردگارا ! بر دانش من بيفزا ، و مرا به نيكان ملحق گردان ، و مرا تنها مگذار ، زيراكه تو بهترين وارثانى . ( 3 ) سير : روشها ، منشها ( جمع سيره ) . ( 4 ) تحرير : نوشتن .